Como 4-1 Leipzig: Fabregas đóng cửa men say sau đêm lịch sử

Bàn thứ tư vào lưới Leipzig, Fabregas không đứng dậy. Ông ngồi trên băng ghế, hai tay đặt lên đầu gối, mắt dõi theo trọng tài bàn đang ghi thêm phút. Trên khán đài người ta hát. Dưới sân, bốn cầu thủ chạy về phía nhau, và tôi tin chẳng ai trong số họ hình dung nổi khung cảnh ấy trước giờ bóng lăn.

Baturina, Douvikas, Diao, Perrone. Bốn cái tên, bốn bàn thắng. Ở Hải Phòng, tôi phải mở sổ ghi chép tra lại từng người. Điều đó không có gì đáng xấu hổ. Người ta nhớ tỉ số trước, nhớ tên người ghi bàn sau, và chỉ nhớ ai đứng dậy sau cú sút trượt khi mùa giải đã đi qua nửa chặng. Tôi đến sân không để xem ai ghi bàn, mà để xem ai đứng dậy sau cú sút trượt.

Đây là mùa Champions League đầu tiên trong lịch sử Como. Đội bóng này không thuộc nhóm quyền lực của bóng đá Italia, và chính vì thế mà đêm ấy nặng ký: họ trở thành câu lạc bộ Italia thứ tư thắng ngay trận ra mắt ở đấu trường cấp cao nhất châu Âu. Ở Serie A, thầy trò Fabregas đang đứng thứ tư với 7 điểm sau ba vòng, hai thắng một hòa. Một khởi đầu vượt kỳ vọng, nhưng mới là ba vòng.

Điều đáng nói nằm ở chỗ khác. Sau trận, Fabregas nói đại ý rằng cảm giác này chỉ kéo dài năm phút, rằng đội phải giữ sự khiêm nhường, rằng ông sẽ rất tức giận nếu ai đó nghĩ đêm Leipzig là đích đến. Một huấn luyện viên vừa làm nên chiến thắng lịch sử mà phát ngôn như thể vừa thua. Đấy là tín hiệu tôi muốn bám vào.

Nhìn vào dữ liệu, trận thắng này không phải may mắn. Como tạo ra 2,30 bàn thắng kỳ vọng (xG), Leipzig chỉ 1,42. Đội chủ nhà cũng nhỉnh hơn ở số cơ hội lớn tạo được. Nói cách khác, tỉ số 4-1 phản ánh đúng thế trận, thay vì một đêm thăng hoa của thủ môn hay may mắn dứt điểm. Với người làm nghề đứng ở sân tập, chỉ số ấy quan trọng hơn bốn bàn thắng: nó cho biết mô hình vận hành đang chạy, chứ không dừng ở kết quả.

Bàn thắng đến từ bốn hướng khác nhau, và đó là điểm mạnh chiến thuật rõ nhất. Baturina, Douvikas, Diao, Perrone trải từ tuyến giữa lên hàng công. Một đội có bốn nguồn ghi bàn khó bị bắt bài hơn một đội sống nhờ chân sút số một. Đối thủ không thể chỉ cắt một mũi tấn công; họ phải chọn xem bỏ ai.

Nhưng đây là chỗ tôi thấy dấu hiệu cảnh báo. Fabregas yêu cầu học trò chơi với đúng năng lượng như đêm ấy và có khả năng ra sân ba ngày một trận. Đó là tuyên bố của một mô hình sống bằng cường độ: pressing, chuyển trạng thái, chạy. Mô hình ấy phụ thuộc trực tiếp vào thể lực và vào băng ghế dự bị. Băng ghế lại là thứ mà một đội bóng trẻ, lần đầu đá châu Âu, thường không có đủ.

Tôi từng ngồi ở hàng rào sân Lạch Tray suốt một mùa hè, nhìn một đội bóng V.League đá ba trận trong bảy ngày với đúng mười bốn con người lành lặn. Trận thứ ba, họ chạy như người mượn sân. Bóng đá Việt Nam và bóng đá Italia khác nhau về đẳng cấp, không khác nhau về định luật: chân người có hạn. Sân Lạch Tray vắng người, nhưng khung thành vẫn còn bóng dáng một thủ môn ngồi đợi.

Có một lần tôi ngồi ở Moscow, giữa một khu cổ động viên đông nghìn nghịt, nghe ai đó hát sai lời quốc ca. Nhiều năm sau, tôi ngồi ở Hải Phòng xem lại một trận Champions League lúc gần sáng, và cảm giác y hệt: men say tập thể đến rất nhanh, và nó không phân biệt giải đấu lớn nhỏ. Moscow có tuyết, Hải Phòng có gió biển. Bóng đá đưa cả hai vào chung một câu chuyện. Nhưng men say nào rồi cũng phải tan, và người huấn luyện viên giỏi là người chuẩn bị cho khoảnh khắc nó tan.

Bên ngoài, câu chuyện đang được kể theo hướng khác. Người ta gọi Como là hiện tượng, là đại diện mới của Serie A, và tất nhiên là gán nó vào Fabregas — người từng là tiền vệ, giờ dẫn dắt một dự án trẻ. Cách kể ấy dễ nghe, nhưng lệch trọng tâm.

Điều phản trực giác nằm ở đây: thắng Leipzig 4-1 chưa nói được nhiều bằng việc phải đến Parma và không được thua. Một chiến thắng châu Âu rực rỡ ngay trước một trận Serie A là dạng bẫy kinh điển. Fabregas gọi trận kế tiếp là bài kiểm tra, và cách ông gọi tên nó cho thấy ông nhìn thấy cái bẫy trước khi báo chí kịp dựng tượng.

Cũng phải nói về những người không ghi bàn. Bốn cái tên được hát vang đêm nay sẽ là bốn cái tên được các đội lớn dòm ngó trong vài kỳ chuyển nhượng tới. Đây là mặt trái của một đêm lịch sử: Champions League vừa trao cho Como sự công nhận, vừa định giá lại toàn bộ đội hình trước mắt những người mua. Mỗi kỳ chuyển nhượng là một cuộc chia ly. Người ở lại lặng lẽ hơn người ra đi.

Phòng thay đồ không nói dối. Nó chỉ im lặng đủ để bạn nghe thấy sự thật. Và thứ đáng theo dõi ở Como lúc này nằm ngoài bảng tỉ số: danh sách chấn thương, số phút chia đều cho từng cái tên, và việc đội bóng có bổ sung lực lượng trong kỳ tới hay không.

Người ta có thể quên tên anh, nhưng không thể quên tiếng giày anh bước trên sân. Como sẽ còn nhớ đêm Leipzig rất lâu. Nhưng thứ quyết định mùa giải của họ là những đêm không ai hát: sân khách, mưa, ba ngày sau một trận đấu lớn. Vấn đề không nằm ở việc Como hay đến đâu, mà ở chỗ họ còn đủ chân để chạy tiếp vào tháng Mười hai hay không.