Ashmita Chaliha lên tiếng về giải Super 100: Khi chất lượng sân đấu bị bỏ quên và câu hỏi về tiêu chuẩn kép của BWF

Sân vận động là người biết giữ bí mật nhất, nhưng cú ngã lại là thứ nói ra mọi điều. Nhưng nếu không có cú ngã, thì chính làn sương mù mờ ảo giữa sân đấu sẽ lên tiếng. Ashmita Chaliha vừa trải qua hai trận thắng liên tiếp tại Indonesia Masters Super 100, nhưng điều cô mang theo sau vòng tứ kết không phải là chiến thắng, mà là một câu hỏi mà cô tin rằng Liên đoàn Cầu lông Thế giới (BWF) đang cố tình lảng tránh. Khi một tay vợt số một của giải đấu phải thi đấu trong điều kiện sân mù mịt như sương khói, và tự hỏi liệu nếu giải này được tổ chức ở Ấn Độ, liệu mọi thứ có bị phản đối dữ dội hay không, thì đó không còn là câu chuyện của riêng một quốc gia. Đó là khoảnh khắc lớp mặt nạ trung lập của thể thao bắt đầu nứt vỡ, để lộ ra một hệ thống phân cấp ngầm mà BWF đã duy trì trong nhiều năm: giải đấu càng nhỏ, càng ít người soi xét, thì tiêu chuẩn càng dễ bị bỏ qua. Sau khi vượt qua vòng 32 với tỷ số 21-17, 23-21 trước Pornpicha Choeikeewong và đánh bại Goh Jin Wei tại vòng tứ kết với tỷ số 10-21, 21-10, 21-17, Chaliha đã thẳng thắn đặt câu hỏi về chất lượng không khí tại nhà thi đấu. Theo dõi những trận đấu của cô trong giải đấu này, tôi nhận thấy điều đáng chú ý không phải là khả năng thắng hai trận liên tiếp của một hạt giống số một, mà là khoảnh khắc cô dừng lại giữa trận đấu, nhìn quanh sân, và rồi tiếp tục thi đấu trong im lặng. Đó là một kiểu im lặng mà chỉ những người từng thi đấu trong điều kiện tồi tệ mới hiểu: không phải vì họ hài lòng, mà vì họ biết việc phàn nàn sẽ chẳng thay đổi được gì. Bối cảnh câu chuyện này không thể tách rời khỏi lịch sử các giải đấu gần đây tại Ấn Độ. India Open, một giải đấu thuộc hạng Super 750, từng nhiều lần hứng chịu chỉ trích về chất lượng không khí, cái lạnh và vệ sinh. Mia Blichfeldt từng công khai chia sẻ về điều kiện vệ sinh tại giải đấu này, trong khi Anders Antonsen, vì lo ngại ô nhiễm không khí, đã rút lui khỏi giải đấu và chấp nhận nộp phạt. Điều này tạo ra một tiền lệ mỉa mai: các tay vợt phải trả giá khi từ chối thi đấu trong điều kiện họ cho là không an toàn tại Ấn Độ, nhưng khi chính một tay vợt Ấn Độ lên tiếng về điều kiện của một giải đấu ở Indonesia, cô lại phải dùng một câu hỏi mang tính phòng thủ: "Hãy tưởng tượng nếu giải đấu này được tổ chức ở Ấn Độ". Sự bất đối xứng trong cách soi xét này bộc lộ một thực tế đáng lo ngại: chất lượng sân đấu không phải là một tiêu chuẩn tuyệt đối, mà phụ thuộc vào việc giải đấu đó nằm trong tầm ngắm của truyền thông và các tay vợt lớn hay không. Các giải Super 100, vốn nằm ở tầng thấp nhất của hệ thống World Tour, thường không thu hút được những tay vợt nằm trong top 20, do đó áp lực công khai lên nơi tổ chức gần như bằng không. Chaliha không phải là người mới với cảnh tượng này. Vài tháng trước, cô đã chứng kiến Giải vô địch thế giới được tổ chức tại New Delhi với điều kiện đạt chuẩn và được chính Chủ tịch BWF khen ngợi. Đây là lần đầu tiên Ấn Độ đăng cai giải đấu trong 17 năm, với các cơ quan thể thao quốc gia và Liên đoàn Cầu lông Ấn Độ (BAI) được ghi nhận vì công tác tổ chức. Nhưng điều này lại tạo ra nghịch lý: tổ chức tốt một giải đấu lớn không khiến người ta tự hào, mà khiến người ta nhận ra rằng các quốc gia khác có thể tổ chức một cách tệ hại mà không bị phàn nàn - chỉ vì giải đó nhỏ. Hành trình tiến sâu của Chaliha tại Indonesia Masters, dù ở một giải đấu hạng thấp, vẫn cho thấy một số tín hiệu đáng chú ý. Chiến thắng trong trận đấu 21-17, 23-21 cho thấy cô có khả năng kết thúc những điểm số quan trọng trong các thời điểm quyết định, bởi vì một set đấu 23-21 trong một trận đấu có tỷ số sát nút không chỉ đòi hỏi kỹ thuật, mà còn đòi hỏi khả năng kiểm soát cảm xúc khi đối thủ liên tục thu hẹp khoảng cách. Đó là phẩm chất cần thiết cho một tay vợt chuyên nghiệp, mặc dù nó không cho thấy sự vượt trội tuyệt đối so với đối thủ ở hạng dưới. Trận đấu với Goh Jin Wei lại là một câu chuyện khác. Việc thua 10-21 trong set đầu, rồi thắng 21-10, 21-17, khiến tôi nhớ đến những trận đấu mà sự thay đổi cục diện đến không chỉ từ sự điều chỉnh chiến thuật, mà còn từ trạng thái thể lực và tâm lý của đối thủ. Goh Jin Wei, người từng là nhà vô địch trẻ thế giới và nổi tiếng với hành trình trở lại sau những vấn đề liên quan đến tim mạch, có tiền sử đối mặt với sự suy giảm thể lực trong các trận đấu ba set. Vì vậy, sự thay đổi từ 10-21 thành 21-10 có thể phản ánh chính sự mệt mỏi của Goh, thay vì một sự điều chỉnh chiến thuật mang tính đột phá nào đó từ Chaliha. Chi tiết này khiến tôi suy nghĩ về những gì không được nói đến trong các bảng điểm. Chúng ta thường ca ngợi những cuộc lội ngược dòng, nhưng không phải tất cả các cuộc lội ngược dòng đều đến từ nỗ lực kiên cường của một bên; nhiều khi, chúng đến từ thể trạng yếu dần của bên kia. Và đó cũng là một dữ liệu trung thực, có thể, thậm chí còn trung thực hơn cả chiến thắng, bởi vì nó cho thấy ranh giới giữa việc thắng một trận đấu và việc đủ sức để thắng một giải đấu thực sự là mong manh như thế nào. Bão tuyết không xóa được âm thanh; nó chỉ dạy ta lắng nghe ở một tần số khác. Khi tôi quan sát sự nghiệp của Chaliha trong mùa giải này, được giới thiệu trong bài viết gốc là một mùa giải rất đáng nhớ, tôi tự hỏi liệu chúng ta đã nhìn nhận nó một cách thấu đáo hay chưa. Có thể, cô ấy đã thắng nhiều trận đấu, nhưng để đánh giá chính xác đẳng cấp của cô ấy, chúng ta phải đặt trong bối cảnh: các giải Super 100 chỉ thu hút những tay vợt nằm trong tầm hạng 50-150 thế giới. Với một hạt giống số một, chiến thắng ở vòng bảng gần như là nghĩa vụ, một thứ được dự kiến, và việc thắng với tỷ số sát nút trước những đối thủ ở hạng dưới là một dấu hiệu cho thấy Chaliha chưa thực sự sẵn sàng để thống trị nhóm đấu thủ mà cô ấy được xếp hạng cao hơn. Ở tuổi 26, Chaliha đang ở trong khoảng thời gian được coi là giai đoạn chín muồi của các tay vợt nữ đơn, thường là từ 22 đến 27 tuổi. Nếu muốn vươn lên như một tay vợt có thể cạnh tranh tại các giải đấu cấp cao, thì mùa giải này là thời điểm thích hợp để cô bắt đầu có những kết quả tại các giải Super 300 hoặc Super 500, thay vì dừng lại ở việc tích lũy điểm số tại giải hạng thấp. Cuộc cạnh tranh nội bộ tại đội tuyển Ấn Độ, nơi PV Sindhu vẫn là trụ cột, cũng tạo thêm áp lực, và việc tích lũy điểm từ các giải Super 100 có thể không đủ để giúp Chaliha cạnh tranh một suất dự các giải đấu lớn. Câu chuyện của Chaliha, tuy nhiên, không chỉ dừng lại ở việc cô ấy thắng ở đâu và thắng như thế nào. Nó nằm ở việc cô ấy dám nói những gì nhiều tay vợt ở hạng thấp đã nghĩ suốt nhiều năm nhưng không đủ tiếng nói để cất lên. Sự thật là các giải Super 100, với mức tiền thưởng và điểm xếp hạng thấp nhất, lại chính là nơi các tay vợt trẻ và các tay vợt đang tìm kiếm cơ hội phải phụ thuộc để xây dựng sự nghiệp. Và khi những tay vợt này buộc phải chấp nhận những điều kiện thi đấu không đạt chuẩn chỉ vì không có sự lựa chọn, thì hệ thống phân cấp của BWF đang tạo ra một sự bất bình đẳng ngầm: chấp nhận rủi ro về sức khỏe là cái giá phải trả để có điểm xếp hạng. Đây là một góc nhìn mà có lẽ ít được nhắc đến trong các cuộc tranh luận về đẳng cấp thi đấu. Chúng ta thường nghe về việc các tay vợt thi đấu tại các Olympic hay Giải vô địch thế giới dưới áp lực của một quốc gia, với kỳ vọng của hàng triệu người hâm mộ. Nhưng hiếm khi chúng ta nói về những tay vợt có thứ hạng 70 thế giới, buộc phải bay đến một đất nước khác, thi đấu trong một nhà thi đấu có chất lượng không khí không đảm bảo, và vẫn phải giữ nụ cười khi phỏng vấn vì họ đang xây dựng sự nghiệp. Chaliha có thể là một tay vợt như vậy, và việc cô lên tiếng là một hành động dũng cảm, bởi vì trong một hệ thống mà bạn phụ thuộc vào các giải đấu để kiếm sống, việc trở thành người phàn nàn có thể khiến bạn bị gắn mác là người khó tính với ban tổ chức. Trong quá trình quan sát các trận đấu do tôi theo dõi, ghi chép về các tay vợt và hành trình của họ, tôi nhận ra một điều: bất kỳ tay vợt nào lên tiếng về điều kiện thi đấu đều đang mạo hiểm bị hiểu lầm, nhưng khi không có ai lên tiếng, điều kiện sẽ không bao giờ được cải thiện. Antonsen đã chọn cách rút lui và trả tiền phạt. Blichfeldt từng nói về vệ sinh và bị chỉ trích. Còn Chaliha chọn cách đặt một câu hỏi giả định: nếu sân đấu mù sương này nằm ở Ấn Độ, thì các chỉ trích sẽ gay gắt đến mức nào? Câu hỏi đó đủ để khiến người nghe tự nhận ra sự bất công ngay cả khi không cần một câu trả lời công khai. Sự mỉa mai nằm ở chỗ, chính Ấn Độ, một quốc gia vốn thường xuyên bị nêu tên trong các cuộc tranh cãi về chất lượng không khí trong các giải đấu thể thao, lại chính là nơi tổ chức thành công Giải vô địch thế giới được đánh giá cao, và là nơi Chaliha nhận được sự hỗ trợ tốt từ các cơ quan thể thao quốc gia. Việc cô ghi nhận công lao của SAI và BAI trong việc tổ chức giải đấu này cho thấy một sự tương phản: khi cơ quan thể thao quốc gia làm đúng vai trò của mình, các tay vợt sẽ cảm thấy được bảo vệ; nhưng khi tổ chức quốc tế không làm tròn trách nhiệm của mình trong việc giám sát chất lượng, các tay vợt sẽ phải tự bảo vệ mình bằng chính tiếng nói của họ. Chaliha đang bước vào một giai đoạn quan trọng trong sự nghiệp. Cô ấy đang đi trên một con đường mà nhiều tay vợt tiềm năng đã đi qua: thắng các giải đấu nhỏ, nhưng chưa thể hiện được khả năng đánh bại các đối thủ trong top 20 một cách thuyết phục. Kết quả tại Indonesia Masters là tích cực, nhưng cách cô ấy thắng vẫn còn để lại một vài câu hỏi. Và khi cô ấy tiếp tục hành trình của mình trong mùa giải này, câu chuyện thú vị nhất không phải là cô ấy thắng bao nhiêu trận tại Super 100, mà là cô ấy có thể thắng tại các giải đấu như Super 500 hay Super 750 hay không, nơi mà các đối thủ có đẳng cấp cao hơn và các điều kiện thi đấu được chú ý nhiều hơn. Nếu tôi có thể nói với một tay vợt như Chaliha, tôi sẽ không khuyên cô ấy thôi lên tiếng, vì việc giữ im lặng trong một hệ thống bất công sẽ khiến cả hệ thống đó ngày càng trở nên tồi tệ hơn. Ngược lại, tôi hy vọng cô ấy tiếp tục đặt câu hỏi, bởi vì một hệ thống có thể chịu đựng sự chỉ trích, nhưng nó sẽ khó có thể tránh khỏi những đổ vỡ khi không có ai dám phơi bày sự thật. Cầu lông thế giới, ở thời điểm này, cần những tiếng nói như Chaliha, những người dám nói rằng một giải đấu cấp thấp không có nghĩa là chất lượng cũng phải thấp, và một tay vợt không nên phải lựa chọn giữa điểm xếp hạng và sức khỏe của mình. Sân vận động là người biết giữ bí mật nhất, nhưng khi một tay vợt mở lời, những bí mật đó không còn có thể được giữ kín. Ashmita Chaliha đã mở lời, và bây giờ, câu hỏi không phải là liệu cô ấy có đang nói quá hay không, mà là liệu BWF và những người quản lý hệ thống cầu lông có sẵn sàng lắng nghe những gì mà các tay vợt ở tầng dưới đã phải chịu đựng trong nhiều năm. Một lần nữa, cú ngã là dữ liệu trung thực nhất, và trong trường hợp này, không phải cú ngã nào cũng xảy ra trên sân đấu. Có những cú ngã đến từ sự thất vọng khi nhận ra rằng thứ hạng của bạn quyết định chất lượng không khí bạn được hít thở khi thi đấu chuyên nghiệp, và những cú ngã này đôi khi khó phát hiện hơn nhiều so với những cú ngã trên sân, bởi vì chúng xảy ra trong tâm trí và chỉ được bộc lộ qua những câu hỏi mà người ta đủ dũng cảm để đặt ra.