Trang chủĐiền kinhWorld Athletics ra mắt Giải vô địch tối thượng: Không huy chương, chỉ có tiền và danh hiệu

World Athletics ra mắt Giải vô địch tối thượng: Không huy chương, chỉ có tiền và danh hiệu

Giải vô địch tối thượng World Athletics là giải đấu điền kinh mới, tổ chức hai năm một lần, bắt đầu từ 2026 tại Budapest, không có huy chương mà chỉ có cúp và quỹ thưởng 10 triệu USD. Noah Lyles làm MC, Duplantis nhắm kỷ lục thế giới. Giải gây tranh cãi về tính bền vững tài chính và rủi ro cho vận động viên.

Liên đoàn Điền kinh Thế giới (World Athletics) vừa công bố một giải đấu hoàn toàn mới mang tên 'World Athletics Ultimate Championship' (Giải vô địch tối thượng), hứa hẹn thay đổi cục diện của môn thể thao này. Điểm đặc biệt nhất: sẽ không có huy chương vàng, bạc, đồng truyền thống. Thay vào đó, mỗi nội dung chỉ có một chiếc cúp duy nhất cho người chiến thắng, cùng tổng quỹ thưởng lên tới 10 triệu USD – mức kỷ lục trong lịch sử điền kinh. Theo thông báo, giải đấu sẽ được tổ chức theo chu kỳ hai năm một lần, bắt đầu từ năm 2026 tại Budapest, Hungary, từ ngày 11 đến 13 tháng 9. Đây là giai đoạn cuối mùa giải điền kinh ngoài trời, khi các vận động viên hàng đầu đã trải qua một mùa giải dài với các giải vô địch thế giới và Olympic. Một trong những lý do chính được World Athletics đưa ra là lấp đầy khoảng trống lịch thi đấu: năm 2026 là năm đầu tiên kể từ đại dịch không có Thế vận hội hay Giải vô địch thế giới. 'Chúng tôi cần một sự kiện đỉnh cao để kết thúc mùa giải', chủ tịch World Athletics Sebastian Coe từng tuyên bố. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng động thái này còn mang tính thương mại sâu sắc hơn. Về mặt thể thức, Giải vô địch tối thượng sẽ được tổ chức trong ba ngày, với sự tham gia của khoảng 8–12 vận động viên hàng đầu mỗi nội dung theo lời mời. Không có vòng loại dựa trên thành tích, không có tiêu chuẩn A hay B – chỉ có những gương mặt được chọn lọc, tạo nên một 'sân chơi riêng' cho giới tinh hoa. Điều này khác hẳn với các giải vô địch thế giới truyền thống nơi hàng trăm vận động viên cạnh tranh suất dự. World Athletics cam kết trả 'mức thưởng kỷ lục' – 10 triệu USD – nhưng chi tiết phân bổ cho từng nội dung và từng thứ hạng vẫn chưa được công bố. Con số này lớn hơn bất kỳ giải đấu điền kinh nào từng có, nhưng cần được đặt trong bối cảnh: giải chỉ kéo dài ba ngày, với số lượng vận động viên hạn chế. Bình quân, mỗi vận động viên có thể nhận được một khoản tiền rất cao nếu so với các giải Diamond League thông thường. Điểm nhấn đặc biệt là sự góp mặt của hai ngôi sao đình đám: Noah Lyles – nhà vô địch thế giới nội dung 100m và 200m người Mỹ – sẽ không chỉ thi đấu mà còn đảm nhận vai trò MC (người dẫn chương trình) trong suốt giải đấu. Đây là một động thái chưa từng có: một vận động viên đang thi đấu đỉnh cao lại kiêm luôn người dẫn dắt sự kiện. Điều này cho thấy World Athletics muốn biến Lyles thành một 'thương hiệu giải trí' chứ không chỉ là một vận động viên. Trong khi đó, Armand 'Mondo' Duplantis – kỷ lục gia thế giới môn nhảy sào – được kỳ vọng sẽ phá kỷ lục thế giới ngay tại giải. Duplantis từng tuyên bố sẽ hát trước khi thi đấu, một chi tiết được ban tổ chức khai thác như một 'câu chuyện thú vị' để thu hút khán giả. Giải đấu được thiết kế với 'đường chạy đen' (black infield) và 'thảm đỏ' (red carpet), tạo cảm giác giống như các giải quần vợt Grand Slam hay Formula 1, tập trung tối đa cho truyền hình. BBC sẽ phát sóng trực tiếp toàn bộ sự kiện tại Anh. Tuy nhiên, không ít ý kiến hoài nghi về tính bền vững của giải đấu. Bài báo gốc từ BBC đã đặt ra câu hỏi: 'Liệu chúng ta đã từng thấy điều này trước đây?' Câu trả lời là có – Grand Slam Track, một giải đấu tư nhân ra mắt với tham vọng tương tự, đã phải kết thúc vì vấn đề tài chính. World Athletics, với tư cách là liên đoàn chủ quản, sẽ tự bỏ tiền túi (bankroll) để tổ chức giải, tức là rủi ro thua lỗ sẽ đổ lên ngân sách trung ương của liên đoàn, thay vì một nhà đầu tư tư nhân. Điều này dấy lên lo ngại: nếu giải thất bại, tiền sẽ bị lấy từ các quỹ phát triển cơ sở và đào tạo trẻ – những nguồn lực vốn đã khan hiếm ở nhiều quốc gia. Trong khi đó, nếu giải thành công, nó có thể đẩy chi phí xuất hiện của các vận động viên đỉnh cao lên cao, gây áp lực lên các giải Diamond League vốn đã khó khăn. Về mặt chiến thuật và thể lực, việc tổ chức giải vào giữa tháng 9 đặt ra thách thức lớn cho các vận động viên. Thông thường, đỉnh cao phong độ của họ rơi vào tháng 8 (Giải vô địch thế giới) hoặc tháng 7 (Olympic). Một giải đấu vào tháng 9 buộc họ phải kéo dài hoặc tạo đỉnh thứ hai – điều vốn rất rủi ro về chấn thương. Duplantis, với môn nhảy sào kỹ thuật cao, có thể thích nghi tốt hơn; nhưng với Lyles – người chạy nước rút – việc duy trì phong độ qua tháng 9 sau một mùa giải dài là một canh bạc. Chưa kể, vai trò MC của Lyles có thể gây phân tâm. Trong các nội dung chạy nước rút, phản xạ trong 0,1 giây đầu tiên quyết định tất cả. Việc phải đảm nhận nhiệm vụ truyền thông ngay trước khi thi đấu là một yếu tố nhiễu khó lường. Ngược lại, Duplantis có lợi thế vì nhảy sào là môn thiên về kỹ thuật, ít bị ảnh hưởng bởi áp lực tức thời. Một vấn đề khác là việc công nhận kỷ lục. Nếu Duplantis phá kỷ lục thế giới tại giải, thành tích đó chỉ được công nhận nếu giải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật của World Athletics (máy đo gió, thiết bị chính xác, kiểm tra trang phục, giày dép). Bài báo không đề cập đến điều này, nhưng đó là rủi ro tiềm tàng: nếu giải được coi là 'sự kiện đặc biệt' thay vì 'giải đấu chính thức', kỷ lục có thể không được xác nhận. Với khán giả Việt Nam, Giải vô địch tối thượng là một tín hiệu cho thấy điền kinh thế giới đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng thương mại hóa, nhưng cũng đầy rủi ro. Các vận động viên Việt Nam – vốn chưa có đại diện ở đẳng cấp này – khó có cơ hội tham dự. Tuy nhiên, nếu giải thành công, nó có thể tạo ra một làn sóng đầu tư mới vào điền kinh, kéo theo các chương trình đào tạo trẻ và cơ hội cho các quốc gia đang phát triển. Nhìn chung, World Athletics Ultimate Championship là một bước đi táo bạo, nhưng mang nhiều ẩn số. Có thể nó sẽ tạo ra một kỷ nguyên mới cho điền kinh – giống như cách Formula 1 đã thay đổi đua xe thể thao. Hoặc nó có thể trở thành một bài học đắt giá về việc đánh đổi giữa giải trí và thể thao thuần túy. Câu trả lời sẽ có vào tháng 9 năm 2026, khi những chiếc cúp đầu tiên được trao trên đường chạy đen ở Budapest.
Cầu thủ liên quan