Bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup và Asiad: Bài toán chưa có lời giải cho bóng đá Việt Nam

Tôi nhớ một buổi tối tháng Chín năm 2026, khi cả Hà Nội nín thở trước màn hình chờ đợi cú sút cuối cùng của U23 Việt Nam ở Asiad. Nếu năm 2026, màn hình ấy lại tối đen vì bản quyền chưa được ký kết? Đó là câu chuyện đang diễn ra, và tôi – một nhà báo già đã chứng kiến ba thập kỷ biến động của bóng đá Đông Nam Á – không thể không cảm thấy một nỗi lo lắng quen thuộc. Sau chức vô địch ASEAN Cup 2026, cả nước đặt kỳ vọng vào thầy trò HLV Kim Sang Sik cho FIFA ASEAN Cup 2026, diễn ra từ cuối tháng 9 đến đầu tháng 10. Đây là lần đầu tiên giải đấu khu vực được FIFA tổ chức trực tiếp, biến nó thành một sản phẩm thương mại có giá trị, nhưng đồng thời đẩy các đài truyền hình Việt Nam vào thế khó. Một tờ báo uy tín (VietNamNet) mới đây tiết lộ: dù một đài truyền hình lớn đang “gần như mua được” bản quyền, nhưng cuộc đàm phán “phức tạp hơn các giải trước”. Nguyên nhân: quyền phát sóng tập trung vào FIFA, thay vì Liên đoàn Bóng đá Đông Nam Á (AFF) như trước đây. Hãy nhìn vào lịch thi đấu của Đội tuyển Việt Nam: gặp Philippines vào 26/9, Thái Lan ba ngày sau, và Pakistan vào 2/10 – ba trận trong vòng chưa đầy một tuần. Đây là quãng thời gian nén chặt, đòi hỏi sự xoay vòng lực lượng tối đa. Nhưng vấn đề cốt lõi không phải là trên sân, mà là hậu trường: hiện không một nhà đài nào ở Đông Nam Á nắm bản quyền của giải đấu. Điều này cho thấy sự chênh lệch giữa định giá của FIFA và khả năng chi trả của thị trường. Tôi đã sống qua nhiều kỳ đàm phán bản quyền. Ở tuổi 66, tôi hiểu rằng “giá hợp lý” mà các đài truyền hình nhắc tới thực chất là vòng đàm phận căng thẳng. Bài toán đặt ra: nếu không mua được bản quyền FIFA ASEAN Cup, người hâm mộ Việt Nam có thể phải đối mặt với cảnh màn hình tối vào đúng thời điểm đội nhà thi đấu. Điều tương tự cũng xảy ra với Asiad 20, nơi Việt Nam đặt mục tiêu từ 4-6 HCV và lọt top 20, nhưng bản quyền lại rơi vào bế tắc ở Nhật Bản. Một lãnh đạo đài truyền hình thừa nhận: “Rất khó khăn”. Đây là một góc khuất của ngành thể thao mà ít người nói đến: quyền lực thương mại của FIFA và OCA đè nặng lên các quốc gia có nền kinh tế đang phát triển. Việt Nam không đơn độc; cả khu vực chưa mua được bản quyền. Nhưng điều đó không làm vơi đi nỗi thất vọng của người hâm mộ. Kỳ vọng là lớp sơn nứt – nó bắt đầu rạn khi người ta nhận ra đội tuyển thi đấu mà chẳng mắt nào thấy. Có một góc nhìn phản trực giác: nếu Việt Nam không mua được bản quyền, liệu có phải là cơ hội để các nền tảng streaming nhảy vào? Các dịch vụ OTT đang phát triển nhanh chóng, và họ có thể trả giá thấp hơn nhưng nhắm đến đối tượng người xem trẻ. Nhưng đó là canh bạc. Còn hiện tại, sân vắng không tước đi tiếng hét, nó chỉ khiến chúng ta nghe rõ hơn tiếng thở dài của băng ghế huấn luyện. Tôi tin rằng, trước mắt, một đài truyền hình lớn sẽ chốt hợp đồng vào phút cuối và chia sẻ bản quyền với các đài địa phương. Nhưng với Asiad, khả năng tối tăm cao hơn. Đây là bài toán chưa có lời giải cho bóng đá Việt Nam: chúng ta có đội tuyển mạnh, nhưng thiếu hạ tầng truyền thông để kết nối với người hâm mộ. Và khi lịch sử gãy, nó thường bắt đầu từ những vết nứt vô hình như thế này.