EuroLeague sắp cán mốc 24 đội: NBA muốn mua cổ phần, 11 quỹ đầu tư đã chồng 700 triệu euro lên bàn đàm phán

Milano, thành phố của thời trang và những hợp đồng kín tiếng, vừa trở thành tâm điểm của một ván cờ tài chính lớn nhất lịch sử bóng rổ châu Âu. Giữa lúc Armani Olimpia Milan chuẩn bị đăng cai Đại hội đồng cổ đông ECA, thông tin do La Gazzetta dello Sport tiết lộ đã làm rung chuyển cả hai bờ Đại Tây Dương: NBA đang đàm phán để mua cổ phần giải đấu, trong khi 11 nhà đầu tư đã nộp hồ sơ ràng buộc trị giá tổng cộng khoảng 700 triệu euro để xin gia nhập. Tôi đã ngồi ở Miami suốt nhiều giờ, đọc đi đọc lại những con số này, và nhận ra rằng chúng ta không chỉ đang chứng kiến một đợt mở rộng giải đấu. Chúng ta đang chứng kiến một cuộc tái lập bản đồ quyền lực của bóng rổ châu Âu. Từ lâu, EuroLeague vẫn được ví như một gã khổng lồ ngủ quên. Giải đấu sở hữu chất lượng chuyên môn thuộc nhóm cao nhất thế giới bên ngoài NBA, với những CLB giàu truyền thống như Real Madrid, Barcelona, Panathinaikos hay Olympiacos. Nhưng giá trị thương mại của giải đấu chưa bao giờ tương xứng với đẳng cấp trên sân. Các CLB vẫn phải vật lộn với bài toán ngân sách, trong khi giải đấu VĐQG của Mỹ thổi bay doanh thu truyền thông của bất kỳ giải đấu nào ở châu Âu. Sự mất cân bằng này là lý do khiến ECA – tổ chức sở hữu quyền thương mại của EuroLeague – liên tục tìm kiếm một mô hình phát triển mới. Cú hích thực sự đến khi La Gazzetta dello Sport phanh phui chi tiết cuộc họp Đại hội đồng cổ đông ECA tại Milano. David Blitzer, đồng sở hữu Washington Wizards, người vừa hoàn tất thương vụ mua lại một phần CLB bóng rổ Ý Armani Olimpia Milan, chính là cầu nối. Blitzer, một nhân vật quen thuộc trong giới đầu tư thể thao toàn cầu, đã mang đến một thông điệp rõ ràng từ NBA: giải đấu hàng đầu nước Mỹ muốn tham gia trực tiếp vào EuroLeague. Không phải với tư cách đối tác truyền thông, mà với tư cách cổ đông chiến lược. Đây là lần đầu tiên NBA tính chuyện rót vốn trực tiếp vào một giải đấu ở châu Âu, một cú chuyển mình có thể thay đổi hoàn toàn bộ mặt bóng rổ lục địa già. Điều khiến câu chuyện này trở nên phức tạp và hấp dẫn hơn là việc ECA không chỉ có một lựa chọn. Theo nguồn tin, đã có hơn 20 bên bày tỏ quan tâm và 11 nhà đầu tư lọt vào vòng rút ngắn, nộp hồ sơ dự thầu ràng buộc với tổng giá trị lên tới khoảng 700 triệu euro. Những nhà đầu tư này bao gồm các quỹ đầu tư, tập đoàn truyền thông và các gia đình doanh nhân giàu có có thể nhìn thấy tiềm năng tăng trưởng vượt trội của EuroLeague trong vòng 5 năm tới. Họ không mua một vị trí được mời; họ mua một phần của một hệ thống sẽ có 24 đội tuyệt đối. Đến năm 2027, ECA đặt mục tiêu định giá giải đấu lên tới 4,3 tỉ euro, một con số đầy tham vọng, thậm chí nghe có vẻ điên rồ nếu nhìn vào thực tại. Câu chuyện này có một nút thắt chiến thuật giống hệt những gì tôi từng thấy trong các trận đấu lớn: khả năng ép sân. ECA đang chơi một ván cờ hai nước. Một mặt, họ ngồi vào bàn với NBA, thăm dò khả năng Mỹ bơm vốn và mở ra một kỷ nguyên hợp tác xuyên Đại Tây Dương. Mặt khác, họ vẫn đẩy mạnh lộ trình độc lập bằng việc thu hút các nhà đầu tư tư nhân bên ngoài nước Mỹ. Sự hiện diện của 11 hồ sơ dự thầu ràng buộc đồng nghĩa với việc ECA không phụ thuộc số phận vào một nhà đầu tư duy nhất. Nếu NBA không đưa ra mức giá đủ cao, Ban điều hành vẫn có thể quay sang các quỹ đầu tư để nhận được mức định giá họ muốn, hoặc ngược lại. Trò chơi tâm lý này là một nghệ thuật trong thế giới đầu tư. Khi một tài sản có nhiều bên muốn mua, giá trị của nó luôn được đẩy lên cao hơn so với một tài sản chỉ có một lời đề nghị duy nhất. Chủ tịch ECA và CEO Chus Bueno, người được đề cập trong các tài liệu nội bộ, hiểu rõ điều này. Họ không chỉ bán quyền thương mại của một giải đấu bóng rổ; họ đang bán câu chuyện về một tài sản có thể tăng trưởng như vũ bão trong 5 năm tới. Mức định giá 4,3 tỉ euro không dựa trên doanh thu hiện tại mà dựa trên một loạt giả định về tăng trưởng doanh thu truyền thông, hợp đồng tài trợ và mở rộng thị trường toàn cầu, đặc biệt là các thị trường chưa được khai phá ở châu Á và Trung Đông. Câu hỏi bỏ ngỏ với tôi là cấu trúc điều khoản giải phóng và quỹ lương mới sẽ là câu chuyện thực sự chứ không phải số tiền rót vào. Một giải đấu 24 đội, nếu được định giá 4,3 tỉ euro, mỗi đội sẽ có giá trị doanh nghiệp tiềm năng hơn 170 triệu euro. Con số này xa vời so với mức định giá lịch sử của các CLB EuroLeague. Nhưng khoản tiền 700 triệu euro từ 11 nhà đầu tư cùng khoản đầu tư dự kiến hơn 3,2 tỉ euro trong 5 năm tới cho thấy đây không phải chuyện giấy tờ. Số tiền thật đã được đặt cược. Vấn đề còn lại là ai sẽ là người ngồi ghế lái khi trò chơi này bắt đầu. Tôi nhớ lại cách đây vài năm, khi những cuộc đàm phán tương tự ở châu Âu luôn kết thúc bằng lời hứa hẹn mà không có tiền đi kèm. Lần này, mọi thứ khác hẳn. Hợp đồng ràng buộc, những cuộc họp kín giữa cổ đông và các nhà đầu tư tại Milano, và sự tham gia trực tiếp của một nhân vật như David Blitzer cho thấy quyết tâm thực sự. Tuy nhiên, tôi luôn tự hỏi: người hâm mộ sẽ cảm nhận được gì từ cuộc cách mạng này? Khi các nhà đầu tư nói về việc mở rộng lên 24 đội, họ nói về cơ hội thị trường. Nhưng với những người yêu bóng rổ ở Belgrade, Athens hay Istanbul, sự thay đổi này mang một ý nghĩa khác. Họ sẽ được chứng kiến những trận đấu kịch tính hơn, hay họ sẽ phải chứng kiến giải đấu trở nên xa lạ khi các đội bóng bị thay thế bởi các thương hiệu nhượng quyền? Số liệu chỉ là bản đồ, còn cảm giác mới là sân cỏ thật sự. Những con số định giá, giá trị doanh nghiệp và dòng tiền không bao giờ phản ánh được tiếng gầm của một nhà thi đấu đầy ắp khán giả khi đội nhà ghi điểm ở những giây cuối cùng. Tôi đã có dịp đặt câu hỏi này với một nguồn tin quen thuộc trong giới quản lý bóng rổ châu Âu: Liệu NBA có thực sự muốn thay đổi bản sắc của EuroLeague? Câu trả lời tôi nhận được là một nụ cười và lời nhắn mang tính chất khích tướng: NBA không cần thay đổi bản sắc EuroLeague, nhưng họ sẽ mang theo hệ thống vận hành, mô hình giải đấu và tiêu chuẩn thương mại của họ. Điều này có thể là con dao hai lưỡi. Một phần của sức hấp dẫn EuroLeague nằm ở tính cộng đồng gắn kết của các CLB, với văn hóa cổ động viên cuồng nhiệt và lịch sử lâu đời. Áp lực tài chính từ các quỹ đầu tư có thể biến giải đấu này thành một phiên bản NBA thu nhỏ với những thương hiệu nhượng quyền vô hồn. Hãy nhìn vào những gì đã xảy ra ở các giải đấu khác khi một tổ chức từ bên ngoài mua cổ phần lớn. Sự cân bằng giữa lợi nhuận đầu tư và tính xác thực của môn thể thao luôn là một thách thức. Niềm tin không cần bằng chứng, nhưng bằng chứng sinh ra sau niềm tin, và tôi sẽ chờ đợi bằng chứng từ các thỏa thuận tiếp theo. Đứng từ Miami, nơi tôi có cơ hội quan sát trực tiếp mô hình thể thao nhượng quyền của Mỹ, tôi nhận ra rằng bóng rổ châu Âu đang đứng trước một ngã rẽ lịch sử. Với một khoản đầu tư dự kiến hơn 3,2 tỉ euro trong 5 năm, với một mục tiêu định giá 4,3 tỉ euro vào năm 2027 và với 700 triệu euro đã được cam kết cho quá trình mở rộng, EuroLeague đang tự đặt cho mình một thách thức lớn hơn cả trận chung kết mà họ từng tổ chức. Niềm tin ở các giải đấu thể thao châu Âu không giống với niềm tin ở các giải đấu khác. Nó được xây dựng qua nhiều thế hệ, qua những câu chuyện cổ tích thể thao và qua những mối liên kết gắn bó giữa đội bóng với khu phố, với cộng đồng, với cả những con người chưa một lần đặt chân đến sân vận động. Các nhà đầu tư đến từ Mỹ có thể nhìn thấy tiềm năng tài chính khổng lồ của giải đấu, nhưng liệu họ có thể nhìn thấy trái tim của môn thể thao này? Ở Atlanta, tôi học được thứ xG không bao giờ đo được: tiếng gầm của sân vận động lúc 80 phút mà không ai tin nổi. Đây là thời khắc hiếm hoi trong lịch sử bóng rổ châu Âu mà câu chuyện lớn nhất không nằm trên sân đấu, mà nằm trong phòng họp. Các cổ đông ngồi lại với nhau, nhìn vào các con số, và đưa ra quyết định sẽ định hình giải đấu trong vài thập kỷ tới. Những gì diễn ra tại Milano trong những ngày này sẽ là một phần lịch sử, dù họ có nhận ra hay không. Từ đống tro của những lần đàm phán thất bại trước đây, tôi thấy cộng đồng bóng rổ châu Âu không chết, họ chỉ đổi màu áo. Và khi Milan dạy tôi đọc các báo cáo tài chính, tôi chợt hiểu: người hâm mộ không khóc bằng con số, họ khóc bằng nhịp đập. Số tiền đầu tư, mức định giá và giá trị doanh nghiệp là những bản đồ, nhưng bản đồ không bao giờ đại diện cho ngọn núi hay dòng sông mà nó phác họa. Tương lai của EuroLeague có thể là một giải đấu mở rộng 24 đội với sự góp mặt của các nhà đầu tư từ khắp nơi trên thế giới. Nhưng để giải đấu đó thực sự thành công, họ sẽ cần nhiều hơn là những con số trên giấy. Họ sẽ cần giữ được linh hồn của bóng rổ châu Âu, thứ đã khiến hàng triệu người yêu mến giải đấu này trong suốt nhiều thập kỷ.